Xây đập Luang Prabang trên dòng chính Mekong: Việt Nam nói một đằng làm một nẻo

Hôm nay, Ủy hội Sông Mekong vừa thông báo chính thức Tham vấn tiền dự án với các nước, cộng đồng có thể bị ảnh hưởng và các bên liên quan về đập thủy điện Luang Prabang, sau một cuộc họp kỹ thuật liên quan tại Vientiane, Lào. Cuộc họp này do ông Trương Hồng Tiến, Phó chánh văn phòng thường trực Ủy ban sông Mekong Việt Nam chủ trì.

Ông Tiến nói rằng, quá trình Tham vấn này sẽ giúp các bên bị ảnh hưởng có thông tin chi tiết về dự án, xem xét và đưa ra những quan ngại chính đáng về các hệ quả tiềm ẩn về môi trường, kinh tế, xã hội xuyên biên giới.

Khu vực dự kiến xây thủy điện Luang Prabang

Khu vực dự kiến xây dựng đập Luang Prabang trên dòng chính sông Mekong, đi qua địa phận nước Lào; chụp vào năm 2017. Ảnh: Lê Quỳnh

Luang Prabang là một dự án thủy điện nằm trên dòng chính sông Mekong, do PV Power, công ty con của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam là nhà phát triển chính. Dự án này đã được Việt Nam “giữ chỗ” từ rất lâu, cách đây gần chục năm. Tưởng rằng sau nhiều năm Việt Nam phản đối kịch liệt xây dựng thủy điện trên dòng chính sông Mekong, dự án này đã được Việt Nam từ bỏ.

Nhưng động thái bắt đầu tiến hành Tham vấn trước Luang Prabang hiện nay đang cho thấy, Chính phủ Việt Nam nói một đằng, làm một nẻo; như tự vả vào miệng mình.

Suốt nhiều năm qua, các nghiên cứu quốc tế lẫn nghiên cứu do chính Ủy hội sông Mekong (công bố năm 2018) đã đưa ra hàng loạt cảnh báo: dòng Mekong sẽ chết nếu xây dựng các đập thủy điện trên dòng chính Mekong. Với riêng ĐBSCL, sẽ chỉ còn 3% lượng cát sỏi chảy về được tới đồng bằng vào năm 2040, nếu 11 dự án thủy điện sẽ được xây và vận hành trên dòng chính Mekong, cộng thêm 6 đập thủy điện Trung Quốc đang hoạt động. Điều này có nghĩa là ĐBSCL sẽ bị tan rã từ từ, khi phù sa không về nữa.

Trong tham vấn trước của Ủy hội sông Mekong trước đây với các thủy điện được xây trên dòng chính sông Mekong (Xayaburi, 2010-2011; Don Sahong, 2014-2015; Pak Beng, 2016-2017 và Pak Lay, 2018-2019), Chính phủ Việt Nam đã nhắc đi nhắc lại những lo ngại những đập thủy điện này sẽ tác động tiêu cực đến ĐBSCL.

Gần đây, Việt Nam cũng kêu gọi quan tâm nhiều hơn đến các nguồn năng lượng tái tạo để thay thế cho thủy điện trong lưu vực sông Mekong. Điều này nhằm góp phần “bảo vệ và sử dụng bền vững tài nguyên nước sông Mekong, cũng như ngăn ngừa các tác động tiêu cực đến sinh kế của người dân”.

Vậy mà lần này, lại chính Việt Nam tham gia xây dựng 1 thủy điện trên dòng chính Mekong – Luang Prabang; và bắt đầu quá trình Tham vấn trước với dự án.

Cần nhớ rằng, quá trình Tham vấn trước với những con đập trước đây trên dòng chính sông Mekong đã thất bại hoàn toàn. Cho đến nay, hầu như nó không giải quyết được các lo ngại về tác động cũng như yêu cầu nghiên cứu và thông tin thêm, bởi lộ trình Tham vấn đầy khiếm khuyết và chẳng có ràng buộc pháp lý nào cả. Tôi tham vấn xong rồi, dù ai lo ngại phản đối gì, tôi vẫn làm.

Vậy với diễn tiến hiện nay, ai đảm bảo được rằng, Việt Nam có từ bỏ Luang Prabang nếu các nước từ chối dự án này qua Tham vấn trước.

Cũng chưa cần chờ gì, vừa cách đây 1 ngày, Liên minh cứu sông Mekong đã phát thông cáo kêu gọi hủy bỏ đập Luang Prabang và các đập dòng chính được lên kế hoạch khác, với hàng loạt chứng cứ khoa học được đưa ra.

Báo cáo của Liên minh cứu sông Mekong còn cho thấy: PV Power bị mang tiếng về các dự án thủy điện ở Lào. Mặc dù đã hoàn thành, đập Xe Kaman 1 và 3 ở Nam Lào không hoạt động tốt, gây ra tác động lớn đến các cộng đồng bị ảnh hưởng.

Thực tế, đứng đằng sau nhiều dự án thủy điện trên dòng chính sông Mekong hiện nay là các nhà đầu tư Trung Quốc. Phân tích quốc tế và trong nước chục năm qua cho thấy, Mekong không chỉ là mục tiêu cho Trung Quốc lấy năng lượng. Nó còn là một con bài chính trị thâm độc của Trung Quốc đối với các nước dọc sông Mekong bằng đường sông. Mekong như một biển Đông khác.

Hiện nay phần biển Đông Việt Nam đang bị Trung Quốc ngang nhiên tuyên bố của mình. Việt Nam chưa làm được gì trước tình trạng này, thì giờ lại tự lấy đá ghè chân mình, đi xây một đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong. Việt Nam đang không chỉ góp phần làm dòng Mekong nói chung và ĐBSCL nói riêng chết nhanh hơn, mà còn góp phần cho Trung Quốc dần chiếm nốt dòng Mekong – một biển Đông khác.

LÊ QUỲNH

Tham khảo thêm 2 bài về giải pháo đề xuất: 

https://nguoidothi.net.vn/thuy-dien-khong-con-hap-dan-va-co-hoi-song-sot-cua-dong-mekong-11639.html

https://nguoidothi.net.vn/cuu-dong-mekong-viet-nam-nen-tang-cuong-mua-dien-tu-lao-11640.html

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s